स्पेस आणि अस्ट्रॉनॉमी (भाग ३)

स्पेस आणि अस्ट्रॉनॉमी (भाग ३) :

-----------------------

शाळकरी वयातच "यूफो (UFO - Unidentified Flying Objects) म्हंजे "उडत्या तबकड्यां"विषयी तुफ्फान कुतूहल निर्माण झालं होतं. अंतराळात जर कोट्यवधी आकाशगंगा आणि लक्षावधी तारे आणि सूर्यमाला आहेत, तर पृथ्वीसारखेच जीवसृष्टी असणारे शेकडो ग्रह असणारच यावर माझी आजही नितांत श्रद्धा आहे!!  फक्त त्या ग्रहांवर असणारी जीवसृष्टी आपल्यासारखीच असेल असं मात्र नाही! म्हणजे उदाहरणार्थ - जसा आपला प्राणवायू 'ऑक्सिजन' आहे, तस्सा दुसऱ्या जीवसृष्टीचा प्राणवायू हा 'मिथेन' किंवा 'कार्बनडायॉक्साईड' असू शकेल किंवा आणखी कुठला तरी भलताच गॅस! बरं, तिथे मानवासारखे प्रमाणबद्ध अवयव असणारे सजीव असतील असंही नाहीच! चित्रविचित्र शरीर, मोठ्ठ डोकं, महाकाय देह, दोनऐवजी चार डोळे, पाच हात; पक्ष्यासारखं उडता येणं किंवा प्राण्यांसारखे भीतीदायक सुळे, अस्वलासारखं केसाळ शरीर किंवा एकदमच तुळतुळीत चमनगोटा अशी कॕय्च्याकॕय्य अतर्क्य आकृती असूच शकते परग्रहवासीयांची!..

स्पेस आणि अस्ट्रॉनॉमीचं वेड अगदी लहानपणी लावलं ते जूल्स व्हर्नच्या भा. रा. भागवतांनी अनुवादलेल्या "मुक्काम शेंडेनक्षत्र", "सूर्यावर स्वारी"सारख्या कादंबऱ्यांनी! त्याच सुमारास एच. जी. वेल्सची "टाइम मशीन" इंग्लीशमधूनच वाचली होती. माझ्यासारख्या मराठी मिडियमवाल्याने इंग्लिशमधून वाचलेली तीच पहिली कादंबरी ठरली! पुढे मग आधी म्हटलं तसं मेकर टॉवर्स मधल्या ब्रिटिश कौन्सिल लायब्ररीमधून अॕझिमॉव्ह आणि आर्थर क्लार्कच्या नॉव्हेल्स अधाशासारख्या वाचल्या होत्या. आणि त्याच वेळी एकीकडे सुपरमॅन, बॅटमॅनची कॉमिक्स वाचता वाचता दुसरीकडे क्रिस्तोफर रिव्हचे सर्व सुपरमॅन मुव्हीज पाहून अंतराळ आणि परग्रहावरच्या जीवसृष्टीविषयी कुतूहल वाढतच गेलं.. 

अर्थात परग्रहसृष्टीचं कुतूहल आणि परग्रहवासीयांविषयीची उत्सुकता ही पृथ्वीच्या पाठीवर लक्षावधी लोकांना असतेच आणि त्यातूनच मग UFO किंवा उडत्या तबकड्या बघितल्या असं म्हणणारे जगभर अनेक लोक निघाले! आपल्या आकाशगंगेत आपल्या सूर्यमालेसारख्या अनेक सूर्यमाला आहेत; मग क्षणभर असं गृहीत धरलं की त्या सूर्यमालेतल्या जीवसृष्टी असू शकणाऱ्या ग्रहांवरचे परग्रहवासी आपल्या पृथ्वीपेक्षा प्रचंड प्रगत आणि उन्नत अवस्थेत असतील, आणि म्हणून जर ते त्यांच्या यानांतून लीलया अंतराळात संचार करू शकत असतील तर - ते कदाचित पृथ्वीवर येऊनही गेले असतील किंवा या क्षणीसुद्धा पृथ्वीवर आपल्या नकळत राहातही असतील!!...

आपण बघतो की पृथ्वीवर जमिनीचा भाग किती तर फक्त २९% आणि उर्वरित ७१% भाग हा पाण्याचा आहे. म्हणजेच पृथ्वीच्या ५१ कोटी स्क्वेअर किलोमीटर एरियापैकी ३६ कोटी स्क्वेअर किलोमीटर पाणीच आहे आणि फक्त १४ कोटी स्क्वेअर किलोमीटर जमीन!! त्यामुळे महाप्रचंड अश्या अथांग अफाट पसरलेल्या महासागरांमध्ये, अनोळखी आणि माणूस न पोहोचू शकलेली अशी अनेक ठिकाणं असूच शकतात जिथे हे आपल्यापेक्षा प्रगत असणारे परग्रहवासीय येऊन राहू शकत असतील किंवा कदाचित सुखेनैव राहतसुद्धा असतील अगदी आजसुद्धा, कुणी सांगावं?..

(२१ सप्टेंबर १९९५ला मुंबईत गणपतीच्या अनेक मूर्ती सोंडेतून दूध प्यायला लागल्यावर जी खळबळ उडाली ती आठवत्येय? माझ्या मनात त्यावेळी एक  अचाट कल्पना आली होती की - नैयतरी 'गणपती' म्हणजे गणांचा अधिपती आणि त्याकाळी पृथ्वीवर असे अनेक 'शक्तिशाली गण' पृथ्वीबाहेरून आले असणार - ज्यांचा प्राणवायू हा 'ऑक्सिजन' नसणार,भलताच दुसरा कुठला असणार आणि म्हणून त्यांनी त्यांचा प्राणवायू असणाऱ्या त्या वायूचे सिलिंडर्स पाठीवर घेऊन, तिथून निघालेल्या नळ्या पुढे नाकात घातल्या असणार जी आपण सोंड मानतो आणि असे अनेक गण बऱ्याच देशांत उतरले असणार म्हणून ती वायूची नळी लावलेले ते कोणे एके काळी युफोतनं आलेले सोंडवाले गणपती अनेक खंडांत उतरले आणि म्हणून हा एकच देव असा आहे जो सगळीकडे आढळतो! आणि कदाचित दूध हे त्यांचं ते सिलिंडरच्या फंक्शनिंग किंवा यानासाठी कुठेतरी लागणारं इंधनबिंधन असणार आणि म्हणून त्या मूर्त्या सिम्बॉलिकली (कॅपिलरी अॕक्शनने!) दूध 'पिऊ' लागल्या असतील...?

मला तर बऱ्याचदा वाटतं की आपण ज्याला "भूत" वगैरे मानतो किंवा म्हणतो, म्हंजे थोडक्यात नॉर्मल माणसांसारखं नसणारं जे काही भीतीदायक ते खरे परग्रहवासीय नसतील कशावरुन? कारण भुतांच्या गोष्टी आणि भूत बघितल्याचे अनुभव हे बहुदा दुर्गम, घनदाट झाडांनी वेढलेल्या, जिथे मनुष्यवस्ती फार नाही आणि इलेक्ट्रिसिटीसुद्धा फार पोहोचलेली नाही अश्या ठिकाणी सांगितले जातात. मग आपल्याहून प्रगत असणारे पण वेगळ्या दिसणा-या परग्रहवासीयांचा वावर अशा ठिकाणी असेल- तर मग त्यांना पाहिलेले लोक, आपल्यासारखे नसणाऱ्या, भलतंच काही वेगळं, डोकं नसलेल्या, उलटे पाय असणाऱ्या त्या विचित्र आकृतीला घाबरून 'भूत' ही संज्ञा जन्माला आली असेल? (बाहेरच्या दुनियेतलं कुणी पृथ्वीवर फारफार पुरातन काळी येऊ गेलंय यावर प्रकाश टाकणारं एरिश फॉन डॅनिकेनचं "चॅरिएट्स ऑफ गॉड्स" वाचल्यावर एक वेगळाच अँगल मिळाला होता. मला आठवतंय माझ्या वडिलांनी हळेबीड बेल्लूर की कुठल्याश्या दक्षिणेकडच्या मंदिरात एका शिल्पात एका माणसाची कोरलेली मुद्रा पहिली होती, ज्यामध्ये तो दुर्बिणीतून बघतोय असं काहीसं होतं - म्हणजे आपण जे मानतो की हान्स लिपरशे ने १७व्या शतकात टेलिस्कोपचा शोध लावला वगैरे, पण त्याआधीच कित्येक वर्षं भारतीयांना दुर्बीण माहित होती...? आणि त्यांनी ते अंतराळातल्या ग्रह ताऱ्यांचा वेध घेत होते? कमाल आहे!) 🤔

तर मुद्दा हा की यूफोचं आकर्षण जगभर सर्वच देशांत आहे. त्यातही काहींच्या खऱ्या वाटाव्यात अश्या कहाण्या ऐकून त्यावर चक्क गंभीर संशोधन सुरु झालं. काही ठिकाणी म्हणे तर सकृतदर्शनी त्या कहाण्या खऱ्या वाटाव्या असे पुरावेही सापडले होते!

आपण सगळ्यांनी हे वाचलेलं असतं की भारताची स्वातंत्र्याकडे वाटचाल सुरु असतानाच्या जस्ट दोन महिने आधी, २४ जून १९४७ ला केनेथ आर्नल्ड स्वतःच माउंट रेनिअरवरनं विमान उडवत असताना त्याला चकाकणा-या चपट्या वस्तू त्याच्या विमानाच्या बाजूने अचाट वेगाने उडताना दिसल्या..त्या Disc सारख्या वाटल्या म्हणून त्याने त्यांचं वर्णन Flying Saucer असं केलं (म्हणून मराठीत 'उडती तबकडी')...पण नंतर जगभर चित्रविचित्र आकाराच्या वस्तू दिसायला लागल्या आणि पुढच्या काळात त्यांना Unidentified Flying Objects (UFO) म्हटलं गेलं...जुलै १९४७ मधे रॉसवेल या ठिकाणी कोसळलेल्या बलूनसदृश्श्य तबकडीसंदर्भावर आधारित चार्ल्स बर्लीट्झने लिहिलेलं "रॉसवेल इन्सिडेंट" आपण वाचलं असेलच. जी एअर फोर्सच्या लोकांनी क्रॕश होताना पाहिली आणि त्यांना त्या ठिकाणी दोन विचित्र प्राणी मिळाले...पण मग अमेरिकेने ती बातमी दाबली...जगभर अशा उडत्या तबकड्या दिसत आल्याहेत. आणि मग परग्रहवासियांची पृथ्वीला भेट या चमकदार कल्पनेवर शेकडो सायन्स फिक्शन कादंबऱ्या लिहिल्या गेल्या आणि "क्लोज एनकॉउंटर्स ऑफ द थर्ड काइंड", "ईटी" सारख्य सिनेमांनी "यूफो" आणि परग्रहवासी यांबद्दल लोकांची जिज्ञासा जागृत केली. काही लोकांना युफो उतरुन मग त्यातली विचित्र आकाराचे परग्रहवासीही दिसलेत म्हणे!..आणि मग त्यातूनच नेवाडामधल्या "एरिया-५१" या अत्यंत गूढ, रहस्यमय ठिकाणाविषयी, त्याच्या आसपास लोकांना अधनंमधनं दिसणा-या युफोंविषयी आणि तिथल्या अमेरिकन एअर फोर्सच्या गुप्त तळाच्या आत दडलेल्या रहस्यमय चेंबर्सविषयी प्रचंड बातम्या आणि कहाण्या आपण वाचलेल्या असतात...(विल स्मिथच्या "द इंडिपेन्डन्स डे"च्या शेवटी नाही का अशीच ती पकडलेली युफो आणि त्यातले परग्रहवासी वगैरे दाखवले होते...आणि ती परग्रहावरनं आलेली महाकाय स्पेसशिप आणि अख्ख्या जगभरच्या एअर फोर्सने त्यांना दिलेली टक्कर...?!!)..आणि तसेच ते " MIB - Men in Black मधले युफोतनं उतरुन आपल्यामधे मिळूनमिसळून वागणारे चित्रविचित्र परग्रहवासी?)

..(अगदी अमेरिकन इलेक्शन संपता संपता डाॕनल्ड ट्रंप अमेरिकेशी contact झालेल्या परग्रहवासियांची माहिती फोडण्याच्या बेतात होता पण इस्राएलच्या स्पेस एजन्सीच्या प्रमुखांनी सल्लामसलत केल्यावर ती बातमी दाबण्यात आली..आशीही काही न्यूज वाचली होती..)

मी तर माझ्या शालेय आयुष्यात इतका झपाटलो गेलो होतो म्हणून सांगू? रात्री अनेकदा सोसायटीच्या गच्चीत गेलो तर आकाशाकडे नजर लावून डोळे फाडफाडून बघायचो एखादं स्पेसशिप दिसतंय का? त्यातून प्रकाशझोत येऊन त्यातून कुणी मला उचलून यानात घेऊन जातंय का म्हणून? ;-)  मुंबई दूरदर्शन B&W असताना "फायरबॉल एक्सएल ५" आवडती सिरीयल होती आणि रविवार सकाळच्या "स्टार ट्रेक"ने तर वेडच लावलं होतं! 

त्याकाळी आलेल्या "स्टार वॉर्स" मुव्हीसीरिजचे पहिले तीनही भाग प्रचंड भक्तिभावाने बघितले (आणि २००६ साली इंग्लंडच्या लेस्टरला राहात असताना, तिथल्या स्पेस सेंटरला भेट द्यायला गेलो आणि तिथे अचानकच आलेल्या डार्थ वेडरच्या गॅलॅक्टिक आर्मीने मला घेरलं! त्या क्षणाचा फोटोही मग जपून ठेवला! (तोच फोटो दिलाय या पोस्टबरोबर!) :-D 

अमेरिका, रशिया सारख्या अंतराळक्षेत्रात प्रचंड प्रगती केलेल्या दादा देशांनी अब्जावधी डॉलर्स खर्च करून परग्रहवासीयांच्या शोधासाठी गेल्या शतकापासून वारंवार अनेक अंतराळ मोहिमा आखल्या आणि अजूनही बरेच देश असे अंतराळातले शेजारी शोधायची धडपड करतातच आहेत. आता तर पृथ्वीच्या बाहेर एका कक्षेत कायम स्वरूपी अंतराळ स्थानक फिरतंय (ISS) आणि अनेक देशांतले अंतराळवीर तिथे जाऊन येऊन असतात. शिवाय हबलसारखी शक्तिशाली टेलिस्कोप मानवाच्या मदतीला आहे. अशाच परग्रहावरच्या सृष्टीच्या शोधात अमेरिकेच्या नासाने आधी "पायोनियर 10" आणि नंतर "व्हॉयेजर" यानांची एक महत्त्वाकांक्षी मोहीम आखली आणि आज नासाची ती यानं आपली सूर्यमाला सोडून बाह्यअंतरिक्षात झेपावली आहेत. कुणी सांगावं? त्यांच्या त्या अथक कालप्रवासात ती कुण्या प्रगत जीवसृष्टीच्या हातात पडली किंवा कुण्या प्रगत परग्रहवासियांना मिळाली आणि त्या यानात मुद्दामहून ठेवलेली पृथ्वीवरची काही माहिती त्यांच्या हातात पडून त्यांनी त्याबरहुकूम पृथ्वीवासीयांशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केलाच भविष्यात तर?

परग्रहवासीयांविषयीचं हे कुतूहलसुद्धा मला स्पेस आणि अॕस्ट्रॉनॉमीची ओढ कायम ठेवायला कारणीभूत आहेच...

तर चला आता पुढच्या भागात काही महत्त्वाच्या अवकाशस्थ इंटरेस्टिंग गोष्टींविषयी बोलूया!